Naar homepage
Neuropsychologische problemen na een whiplash letsel door Kurt Beeckmans - febr 2021

Inleiding
Personen met een whiplash letsel uiten vaak klachten zoals hoofd- en nekpijn, duizeligheid, misselijkheid en in- en doorslaapproblemen. Daarnaast vertonen vele van hen ook neuropsychologische problemen op het vlak van cognitie en emoties.

Cognitieve problemen
De cognitieve problemen die personen met een whiplash letsel kunnen vertonen, zijn problemen op het vlak van de aandacht (of de concentratie), de informatieverwerking, het geheugen en de executieve functies. Deze problemen zullen in het volgend deel van dit artikel worden toegelicht.

Aandachtsproblemen

Personen met een whiplash letsel hebben in dagelijkse situaties vaak last van volgende problemen betreffende de aandacht (of de concentratie):
- moeilijkheden met het volhouden van de aandacht (bv. problemen om langdurig geconcentreerd een boek te lezen of tv te kijken, …),
- moeilijkheden met het verdelen van de aandacht (bv. problemen met multitasking of om dubbeltaken (zoals koken en tegelijkertijd een gesprek voeren) uit te voeren),
- moeilijkheden met het selectief richten van de aandacht (bv. problemen om geconcentreerd met de laptop te werken omdat men snel is afgeleid door externe prikkels (bv. geluiden), …), en/of
- moeilijkheden met het alterneren van de aandacht (bv. problemen om de aandacht vlot te kunnen verplaatsen van een bepaalde taak naar een andere taak en omgekeerd).

Vertraagde informatieverwerking

Onder vertraagde informatieverwerking (of mentale traagheid) kan het trager verwerken van de ondertiteling van een film of van informatie tijdens een gesprek of tijdens het lezen van de krant of tv kijken, … worden begrepen. Dit probleem wordt door personen met een whiplash letsel vaak gemeld.

Geheugenproblemen

Personen met een whiplash letsel ervaren in de dagelijkse context vaak problemen met volgende geheugenfuncties:
- moeilijkheden met het opslagen (inprenten) van nieuwe talige informatie (bv. gesprekken, teksten, afspraken, een dagelijkse planning, …) en/of visuele informatie (bv. routes, de plaats van de auto op een parking, spullen in kasten, …), en/of
- moeilijkheden om de recent geleerde talige en/of visuele informatie op korte en/of lange termijn uit het geheugen te kunnen opdiepen.

Problemen met de executieve (sturende of controlerende) functies

Op executieve (sturende of controlerende) functies wordt een beroep gedaan in situaties waarbij niet terug gevallen kan worden op routines of automatismen en waarbij de situaties nieuw, complex, ongewoon, weinig of niet gestructureerd, … zijn. Personen met een whiplash letsel kunnen problemen vertonen met betrekking tot volgende executieve functies:

- problemen betreffende het abstract en logisch redeneren (dat trager lijkt te verlopen),
- problemen betreffende het bedenken van adequate oplossingen voor dagelijkse problemen,
- problemen betreffende het nemen van beslissingen en het maken van keuzes, en/of
- problemen betreffende het kunnen plannen en organiseren van huishoudelijke en professionele taken.

Emotionele veranderingen

Personen met een whiplash letsel vertonen naast cognitieve problemen ook vaak emotionele veranderingen. Voorbeelden hiervan zijn:
emotionele verwerkingsproblemen,
depressieve stemming,
angsten,
emotionele labiliteit (of stemmingswisselingen),
verhoogde prikkelbaarheid, sneller geïrriteerd zijn,
verhoogde gevoeligheid voor drukte, lawaai, fel licht, … (overprikkeling),
interesse- en initiatiefverlies, en/of
verhoogde vermoeibaarheid, verminderde mentale belastbaarheid, verminderd energievermogen, verminderd recuperatievermogen, …

Neuropsychologisch onderzoek

Via een neuropsychologisch onderzoek kunnen voornoemde neuropsychologische (cognitieve en emotionele) problemen in kaart worden gebracht om nadien (indien nodig) een neuropsychologische therapie op te starten.
Een neuropsychologisch onderzoek omvat het afnemen van verschillende taken, tests, vragenlijsten, … om verschillende cognitieve functies (bv. aandacht, geheugen, planning en organisatie, …) en mogelijke emotionele veranderingen in kaart te brengen en te objectiveren.
De duur van een uitvoerig neuropsychologisch onderzoek bedraagt 2 tot 3 uur.
Dit onderzoek is bij personen met cognitieve, … klachten zeker relevant in het geval van een verzekeringsprocedure omdat deze klachten te vaak over het hoofd worden gezien, en dit vooral bij het bepalen van de globale reststoornissen (bij consolidatie) na een whiplash letsel.

 

Neuropsychologische therapie

De neuropsychologische therapie kan bestaan uit drie therapievormen. Deze therapievormen zijn:
functietraining (of het aanreiken van cognitieve oefeningen en taken (met toenemende moeilijkheidsgraad) om zo veel mogelijk herstel van de gestoorde cognitieve functies te bekomen),
compensatietraining (of het aanleren van strategieën, methoden, … om cognitieve beperkingen (bv. moeilijkheden om nieuwe namen, gesprekken, een dagelijkse planning, teksten, … te memoriseren) en emotionele veranderingen (bv. verhoogde vermoeibaarheid, …) in het dagelijkse leven beter te kunnen compenseren), en/of
psycho-educatie (het geven van informatie over de werking van de verstoorde cognitieve functies en/of verstoorde emotionele regulatie en de oorzakelijke relatie tussen deze stoornissen en het whiplash letsel).

Voor meer informatie:

Kurt Beeckmans
Docent neuropsychologie - Vakgroep Brein, Lichaam en Cognitie van de Vrije Universiteit Brussel
Neuropsycholoog - Polikliniek (ambulante neuropsychologie: neuropsychologisch onderzoek en neuropsychologische therapie) van het Universitair PC Duffel
---
Universitair PC Duffel - polikliniek (gebouw 13)
Rooienberg 21 - 2570 Duffel
Tel.: 015/30.45.88
E-mail: kurt.beeckmans@emmaus.be

Klachten rond whiplash

     
Verstoring van de nachtrust
Concentratieproblemen
Moeheid
Verlies van intresse
Overgevoeligheid
Hallucineren
Zelfdoding
Hersenfunctiestoornissen
Eetstoornissen
Angsten
Faalangsten
Onbeheerst gedrag vertonen
Hoofdpijn
Duizeligheid
Tintelingen in vingers
Depressie
Toenemen van eetlust
Interesse in sex verliezen
Moeilijkkheid uiten gedachten
Verlies van eetlust
Vervagen van gezichtsvermogen
Gebrek aan streven
Wankelen en waggelen
Gebel in oren
Druk maken over geluiden
Druk maken over glanzend licht
     

Hierboven hebben we een lijst met de meest voorkomende klachten, als gevolg van kleine hoofdverwondeingen die voorkomen bij whiplash. Deze lijst komt uit een Amerikaans onderzoek bij 500 patiënten gedaan in 1982 (" Minor head injuries, organic brain-syndrome masked by psychiatric symptoms " maart 1982, A. Sadwin, J.E. Gordon en S.M.Sadwin)

Gelukkig zal je niet alle klachten samen hebben! Wij ondervinden dat dokters vaak niet reageren , wanneer wij als patiënt deze klachten uiten.

 
KORTSLUITING IN DE HERSENEN VEROORZAAKT CHRONISCHE PIJN
Waarom hebben violisten last van onverklaarbare symptomen zoals stijfheid en tintelingen en hebben whiplashpatiënten aanhoudende klachten zoals hoofd- en nekpijn? Liesbeth Daenen (Universiteit Antwerpen) onderzocht het voor haar doctoraatsscriptie en kwam tot de vaststelling dat een bewegingsconflict in de hersenen de mogelijke boosdoener is voor chronische pijn.